استان مازندران بلحاظ شرايط خاص جغرافيايي ، همواره از نظر فرهنگ و تمدن باستاني يكي از مناطق مهم كشور پهناور ايران محسوب مي شده است که با كاوشهاي باستان شناسي اخير و يافته هاي فرهنگي ماحصل حفاري غارهاي علي تپه ، هوتو و كمربند در حوالي بهشهر مي توان مازندران را در شمار يكي از بخشهاي مهم باستان شناسي كشور دانست.
ميراث فرهنگي مازندران
علاوه بر موزه ها و مراكز فرهنگي : موزه شهر بابل ، مجموعه فرهنگي كندلوس كجور ، موزه تاريخ طبيعي خشكه داران در مسير جاده اصلي تنكابن ، تماشاگه خزر كاخ رامسر ; آثار تاريخي مازندران : مساجد ، امامزاده ها ، بقاع متبركه ، مقبره ها ، تكيه ها و سقا نفارها ، مجموعه مسجد ، كاخ جهان نما و پل شاه عباس و شهر تاريخي فرح آباد (ساري) ، مجموعه هاي سد تاريخي عباس آباد ، باغ صفوي ، عمارت چهلستون ، عمارت افغان نژاد ، چشمه عمارت و كاخ صفي آباد (بهشهر) ، تأسيسات قديمي و محوطه باستان شناسي شهرهاي تاريخي آمل و ساري ، تپه كلار و گنجينه كلاردشت (چالوس) ، كجور (نوشهر) ، تپه باستاني سرخرود (محمودآباد) ، تپه هاي ابوالحسن كلا، گردكوه و جمنان سه تپه باستاني و حاشيه رودخانه تالار (قائمشهر)، خانه هاي تاريخي نيما(بلده نور)، خانه كلبادي، خانه احمدعلي خان هزار جريبي ، خانه فاضلي ، انواع پلهاي تاريخي نظير پل معلق و دوازده چشمه آمل ، پل محمدحسن خان بابل و پل شيرگاه ، از كاروانسراها و گذرگاهها : گدوگ (جاده فيروزكوه) ، نقش برجسته ناصرالدين شاه همچنين، كاروانسراي سنگي مشهور به كاروانسراي گمبوج و راه باستاني تنگه بند بريده دوره ساساني در جاده هراز و پناهگاه سنگي جاده چالوس را مي توان نام برد. غارها : غار كميشان ، ديوخانه ، اسپهبد خورشيد، دخمه هاي سنگي (كافركلي) و كوهستاني در روستاي اسك (جاده هراز). قلعه ها شامل : قلعه كنگلو (سوادكوه) ، قلعه ملك بهمن شاهاندشت (جاده هراز) ، ماركوه (رامسر) و قلعه پولاد (بلده نور) مي باشند. ابنيه هاي حكومتي : كاخ چايخوران چالوس ، عمارت شهرداري تنكابن ، ساختمانهاي بانك ملي و دارايي ساري و آمل ، هتلهاي قديمي بابلسر و رامسر مهمترين آنها هستند
آداب و رسوم
شامل نوروز خواني ، چهارشنبه سوري ، عيد نوروز ، جشن نوروز ماه ، مراسم تيرماه سيزده ، آئين سنتي 26 عيد ماه ، مراسم ورف چال (چاه برف)، شب يلدا ، مراسم ماه محرم ، آداب ماه رمضان ، عيد غدير ، عيدقربان ، مراسم بارش باران ، گرفتن ماه و خورشيد ، گهواره بندي ، دندان سري كودك ، مراسم ازدواج ، نحوه خواستگاري و شب حنابندان را مي توان نام برد. چكه سماع و دستمال سماع از رقص هاي سنتي مازندران است. انواع بازي ها : آغوزكا يا گردو بازي، چليك ماركا ، رزين كا ،‌ ريسمان بازي . كشتي لوچو ، گاو جنگي ، سوچلا يا شكار در آب بندان ، صيد سنتي دوما از تفريحات و بازيهاي محلي مازندران است. هنرهاي سنتي: صنايع چوبي ، حصير بافي ، نمدبافي ، جاجيم بافي، جوراب بافي، موج بافي ، پارچه بافي ، كيف يا چنته لفور ، سفالگري ، گليم بافي همراه با ساير محصولات صنايع دستي را مي توان در مسير جاده هاي اصلي به ويژه شهرهاي توريستي مي توان خريداري نمود
موسيقي مازندران
گستره موسيقي مازندران تا حوزه هاي سمنان و دامغان و گرگان نيز مي رسد. موسيقي مناطق مركزي برپايه اصيل ترين و كهن ترين نغمه ها و ملوديهاي چوپاني شكل گرفته است. محور اصلي موسيقي اين بخش از سوي پنج مقام آوازي وزين و پرقدمت يعني طبري بلند ، طبري كوتاه ، كتولي بلند، كتولي كوتاه و كل حال و تعداد زيادي قطعه ساز چوپاني است ، مهمترين ساز در موسيقي شرق مازندران، دو تار است كه ريشه در موسيقي تركمني و شمال خراسان دارد. سازهاي رايج موسيقي غرب مازندران تا گيلان ، بيشتر با سازهاي ني و دهل مي باشد. طالب طالبا در مايه سه گاه درآمد، اميري در مايه عشاق دشتي، كشتي مقوم در مايه درآمد افشاري ، عروس سوار كردن ، چوسما در رقص چوبي ، عزيز و نگار در گوشه دستگاه دشتي معروفترين آهنگ هايي است كه نواخته مي شود
چند ضرب المثل محلي
او خورني سرچشمه جم بخور
كوه ر پله پله بالا شونه
وچه عزيز ، ادب عزيزتر
گت كه شونه دار سر ، كچيك شونه خال سر
گل خواني بئيري ، دماوند سر گل بئير
مه ريش هارش ، حنا بكش
گر بهيت سگ سر چشمه سر او نخرنه



اميرخواني و اميري پازواري: مازندرانيها رباعي هاي منسوب به اميري پازواري و دو بيتي هاي شاعران گمنام ديگر را به ترتيب اميري و طوري مي نامند. اميري چون همه آوازهاي مازندراني << تك تمي >> است. كلمات و جملاتي چون <<علي جان>> و << اي جان جان >> و ... از اين دسته مي باشد. آواز اميري را معمولاً  با همراهي << لله >> ( نوعي ني) مي خوانند و گاهي هم از سازهاي ديگر مانند كمانچه و دوتار بهره مي جويند. اميري پازواري يا شيخ العجم اميرمازندراني ، شاعري دلسوخته و از ميان مردم برخاسته بود.همه او را پازواري از نواحي بابل مي دانند، برخي او را معاصر امير تيمور و بعضي هم زمان شاهان صفوي مي شناسند
غذاها و بازارهاي محلي مازندران
از چند نمونه از غذاهاي محلي مي توان آغوزمسما ، ترشي ترشو ، دوپتي ، اسپناساك ، آش كدو ، دو آش ـ ترش آش ، نازخاتون ، اسفناج مرجي، كهن انار، قليه ، خورشت آلو را نام برد. از انواع نان و شيريني آغوزنون ، پشت زيك ، پيس گندله ، قماق ، كماج ، رشته به رشته ، تهيه شكر قرمز از نيشكر ، انواع شربت ، ترشي و مربا را مي توان به آن اضافه نمود...انواع بازارهاي محلي در روزها و شهر هاي مختلف نيز قابل توجه است
گاه شمار طبري
براساس منابع تاريخي ، آغاز سال طبري سال 31 هـ . ق. است. با مرگ يزدگرد سوم آخرين پادشاه ساساني در اين سال ، اسپهبد « گيل ژاماسپي» پادشاه طبرستان برابر آئين نياكان خود پرچم استقلال برافراشت. از آن زمان تاريخ نوين مازندران با ظهور و گسترش آئين مقدس اسلام در اين قسمت از سرزمين ايران آغاز شد. در تقويم طبري همه ماهها 30 روز و يكسال طبري 360 روز است كه پنج روز به حساب نمي آورند. مردم در اين روز (اول تا پنجم فروردين) را در دامان طبيعت وفراغت و استراحت مي پردازند. هر چهار سال يكبار يعني سال كبيسه << پتك روز >> بجاي 5 روز، 6 روز محاسبه مي گردد. كه به آن شيشك مي گويند. تاريخ طبري چهار فصل دارد و نخسين روز از فردينه ماه ، برابر با سوم مرداد شمسي است. نامهاي ماههاي طبري شامل : فردينه ماه ، كرچه ماه ، هر ماه ، تير ماه ، ملار ماه ، شروينه ماه، مير ماه ، دونه ماه (ايام پتك يا شيشك (گاهنبار) ، اركه ماه ، د ماه ، وهمنه ماه و نوروزماه است